İçeriğe geç
← Bütün deneyler Telefonla ölçtüm · Doppler · 7–9 Kasım 2026

Kalkan bir 777'nin hızını iki ayrı yoldan ölçmek

Bir kalkış videosunda uçağın hızını önce sesten, Doppler kaymasından ölçtüm. Sonra aynı hızı yalnız görüntüden, piksellerden ölçtüm. İki yol ≈100 m/s'de (≈360 km/sa) buluştu. Oraya varmadan önce ilk ses ölçümüm yanlış çıktı; o da aşağıda.

İki yöntem karşılaştırıldı
≈100 m/ssesten (Doppler eğrisi)
≈100 m/sgörüntüden (330–385 km/sa)
≈170 mkameraya en yakın mesafe
±0,2 snses ile görüntünün geçiş anı farkı

Kaynak

Video başkasına ait: YouTube'da @thesahinonur'un çektiği THY Boeing 777-300ER kalkışı (24 sn). Bu sayfada videodan kare kullanılmadı; yalnız sesinden ve görüntüsünden çıkardığım ölçümler var.

Sesten: Doppler eğrisi

Uçak yaklaşırken motor tonu olduğundan yüksek, uzaklaşırken alçak duyulur. Ton en yakın geçiş anında iner; inişin dikliği hızı ve mesafeyi, iki uçtaki tonların oranı da hızı verir.

f = f0 / (1 + v·s / (R·c)),  s = v·(t − tc),  R = √(d² + s²)

Tepe izlemek yerine eşleşmiş eğri taraması kullandım: her (v, d, tc, f0) için beklenen eğriyi çizip beyazlatılmış spektrogramın gücünü bu eğri boyunca topladım. En yakın geçiş anı tc tamamen serbest bırakıldı.

777 kalkışının spektrogramı; Doppler modeli tonun üstüne oturuyor
Spektrogram 12–20 sn, 600–1400 Hz. Kırmızı kesikli: model (v = 100 m/s, d = 170 m, f₀ = 883 Hz). Mavi bant: görüntüde uçağın tam yandan geçtiği an (16,0–16,3 sn). Yeşil: sesin beklenen orta noktası.
Hız80 m/s90 m/s100 m/s110 m/s120 m/s
Skor (dB)9,110,611,010,59,9

Hız–mesafe ödünleşimi var ama zayıf: 90–110 m/s ↔ 130–240 m. En yakın geçiş anı 16,10 sn'de keskin bir tepe yapıyor.

Görüntüden: pikseller

Uçağın arka plana göre kayma hızı (piksel/sn), aynı andaki bilinen bir uzunluğun piksel boyuna bölünür. Kameranın zoom'u ve uçağa olan mesafe sadeleşir:

v = L · (kayma px/sn) / Lpx

Uzunluk olarak dingil arasını kullandım: burun tekerinden iki ana bojinin ortasına, 777-300ER için 31,22 m. Uçak kokpit çevresindeki blokla kare kare izlendi; kamera hareketi zemindeki vektörlerden çıkarıldı.

t (sn)dingil arası (px)kayma (px/sn)v (m/s)km/sa
14,04431515106,8384
15,06502192105,3379
15,57432470103,8374
16,0743234798,6355
16,5648195694,2339
17,0561165091,8331

Ölçümler zamanla düşüyor (107 → 92), oysa uçak hızlanıyor. Bu, gözle okunan piksellerde ya da çapraz bakışta perspektif kaynaklı sistematik bir hata olduğunu düşündürüyor; ±%8 belirsizlik sayılmalı.

İlk denemem yanlıştı

İlk ölçümde 126 km/sa bulmuştum. Ses, görüntüden 1,5–2 saniye önce ortalanıyordu; fizik ise sesin d/c kadar sonra gelmesini ister. Önce ses ile görüntünün kaydığını düşündüm.

Asıl hata başkaydı: tepe izleyicinin bandı 900 Hz'de kesiliyordu. Ton geçişten sonra 900 Hz'in altına iniyor (≈740 Hz'e kadar). İzleyici bu yüzden ≈1010 Hz'de sabit duran başka bir çizgiye atlamıştı. Bandı genişletip eşleşmiş eğri taramasına geçince ses ile görüntü ±0,2 saniye içinde senkron, hızlar da aynı çıktı.

Ders: zayıf bir tonu dar bantta tepe izleyiciyle izlemek, başka bir çizgiye atlamaya açık. Bandı geniş tut, sonucu spektrogramın üstüne çizilmiş modelle gözle kontrol et.

Sınırlar

  • ADS-B ile doğrulanmadı; iki yöntem birbirini doğruluyor ama ikisi de aynı videodan.
  • Model düz hat ve sabit hız varsayıyor; uçak kalkışta tırmanıyor ve hızlanıyor.
  • Görüntü ölçümünde pikseller gözle okundu (±10 px) ve zamanla düşen sistematik bir eğilim var.
  • 777 lastiklerinin hız sınırı 378 km/sa; bulunan aralığın üst ucu buna yakın.

Veri ve kaynak

  • Video: YouTube @thesahinonur, RJ2ss0BJtsA (yalnız ölçüm için kullanıldı)
  • Analiz: kendi Node.js betiklerim (Doppler taraması, görüntüden hız, kamera hareketi)
  • Uçağın ölçüleri: Boeing 777-300ER dingil arası 31,22 m

Bir şey ölçelim ya da kuralım.

İşletmeniz için bir web sitesi, birlikte denemek istediğiniz bir ölçüm ya da bir proje fikriniz varsa yazın.

menesozdogan@yandex.com